نظامنامه رفتار حرفهای اخلاقی در مهندسی ساختمان
در اجرای ماده ۲ مکرر آییننامه اجرایی قانون نظاممهندسی و کنترل ساختمان، موضوع بند ۱ تصویبنامه شماره ۵۶۰۶۰/ت۴۲۷۷۷هـ مورخ ۱۳۹۴/۱۲/۵ هیأت وزیران، این نظامنامه در چارچوب اصول اخلاق حرفهای ذکرشده در آن، در سه فصل به شرح زیر تصویب و ابلاغ میشود. رعایت و اجرای این نظامنامه توسط مهندسان و بنگاههای حوزههای مهندسی ساختمان مندرج در قانون نظاممهندسی و کنترل ساختمان مصوب ۱۳۷۴ الزامی است.
عبارات و اصطلاحات بهکاررفته در این نظامنامه دارای تعاریف زیر است:
۱-۱ اصول اخلاق حرفهای:
اصول اخلاق حرفهای در پنج اصل در تصویبنامه به شرح زیر مقرر شده است:
- ۱
رعایت منافع عمومی، حفظ محیطزیست، میراث فرهنگی و رعایت قانون بر منافع شخصی خود و صاحبان کار به هنگام تعارض منافع. - ۲
انجام خدمات مهندسی به نحو حرفهای و همراه با مراقبت و خودداری از اقدامی که با حقوق عمومی، صاحبان کار و اشخاص ثالث مغایرت داشته باشد. - ۳
رفتار شرافتمندانه، مسئولانه، توأم با امانتداری، رازداری، انصاف و حسن نیت و منطبق بر دانش حرفهای در عرضه خدمات مهندسی در برابر صاحبان کار و خودداری از هر اقدامی که با منافع قانونی صاحبان کار مغایرت داشته باشد. - ۴
اجتناب از رفتاری که موجب لطمه به همکاران، سلب اعتبار اجتماعی یا وهن صاحبان حرفه مهندسی باشد. - ۵
اجتناب از تکفل همزمان اموری که زمینه و موجبات نمایندگی یا قبول منافع متعارض را فراهم آورد.
۲-۱ رفتار حرفهای:
شیوه رفتار با کارفرمایان، مهندسان و بنگاههای حرفهای مهندسی ساختمان، همکاران و اشخاص تحت مدیریت خود، جامعه و محیطزیست در انجام خدمات مهندسی و اتخاذ تصمیمهای حرفهای.
۳-۱ عرف پذیرفتهشده مهندسی:
رویه یا نظر پذیرفتهشده توسط خبرگان حرفه در یک رشته مهندسی که آن را بهعنوان رویه یا نظر مورد قبول مهندسان آن رشته در اجرای فعالیتهای مهندسی مطابق با مقررات، ضوابط، الزامات، آیینکارها و استانداردهای اجباری در عمل به کار گرفته باشند یا در مجامع مهندسی اعلام کرده باشند.
نظامنامه رفتار حرفهای اخلاقی
۱-۲ رفتار عمومی
رعایت اصول اخلاق حرفهای در انجام خدمات مهندسی و انجام آنها مطابق قوانین و مقررات حرفهای مهندسی ساختمان ازجمله رعایت ضوابط و مقررات شهرسازی، الزامات مقررات ملی ساختمان، آیینکارها، آییننامههای لازمالرعایه و استانداردهای اجباری با رعایت عرف پذیرفتهشده مهندسی و خودداری از قبول هر درخواستی از هر مرجع اعم از کارفرما یا ناظران عمومی و خصوصی که با اصول مزبور یا قوانین، مقررات، الزامات، آیینکارها، آییننامهها یا استانداردهای اجباری مغایرت داشته باشد یا اجتناب از آنها لازم شده باشد.
۲-۱-۲ بهکار گرفتن دقت، مهارت و دانش فنی لازم در انجام کار حرفهای.
۳-۱-۲ پرهیز از توسل به روشهای متقلبانه، متخلفانه و مجرمانه برای کسب منافع مالی، امتیازات حرفهای و سازمانی یا به دست آوردن پروانه اشتغال به کار حرفهای و فعالیت یا هرگونه گواهینامه صلاحیت در امور مهندسی و فنی برای خود یا دیگران.
۴-۱-۲ اجتناب از تأسیس مؤسسه، دفتر یا محل کسب و پیشه تحت هر نام برای انجام خدمات فنی و مهندسی بدون داشتن پروانه اشتغال به کار حرفهای یا گواهینامه صلاحیت لازم.
۵-۱-۲ خودداری از اعلام نظر تخصصی رسمی در زمینهای که دانش و اطلاع کافی و ارزیابی دقیق از آن ندارد.
۶-۱-۲ اجتناب از تصدی همزمان مسئولیت در دو مرجع که یکی بر دیگری وظیفه نظارتی دارد و خود اظهاری در مواردی که احتمال تضاد منافع وجود دارد.
۷-۱-۲ راستگویی در اظهارات فنی و شهادتها یا گزارشهای کتبی کارشناسی و کتمان نکردن واقعیتهای مربوط به آن.
۸-۱-۲ امانتداری و دقت در رسیدگی و تأیید میزان کار درجشده در صورتوضعیتها و صورت کارکردهای فنی و مالی.
۹-۱-۲ ندادن اجازه استفاده از نام، نشان، مهر، امضا، اعتبار، مدرک تحصیلی، پروانه اشتغال به کار حرفهای خود را به شخص حقوقی وابسته به خود یا به شخص دیگری که از آن استفاده مغایر اخلاق یا قانون نماید.
۱۰-۱-۲ قرار ندادن محصول کار حرفهای خود در اختیار دیگری برای عرضه آن به نام طرف یا اشخاص ثالث.
۱۱-۱-۲ پذیرفتن مسئولیت محصول، خدمت و آثار کار حرفهای خود و حرفهمندان تحت سرپرستی خود و امضای نقشهها، مدارک و دستور کارهای فنی که انفرادی یا بهصورت گروهی بهمنظور اجرا ارائه میکند و پذیرش مسئولیت حرفهای مشاورههای فنی و تخصصی رسمی خود ولو اینکه در قبال آن حقالزحمه دریافت نکند.
۱۲-۱-۲ پرهیز از دادن وعدههای خلاف واقع یا مغایر با اصول و استانداردهای خدمات حرفهای بهمنظور ترغیب کارفرمایان به واگذاری کار.
۱۳-۱-۲ پرهیز از اظهارات خلاف واقع، مبالغهآمیز یا گمراهکننده در مورد محصولات، سوابق، میزان تحصیلات و دانش مهندسی یا صلاحیت حرفهای خود یا شرکا یا کارکنان مؤسسه یا مجموعهای که در آن کار میکند یا تشکلهای حرفهای، علمی یا صنفی که در آن عضویت دارد و یا انتشار آگهی تبلیغی خلاف واقع یا گمراهکننده در این زمینهها.
۱۴-۱-۲ خودداری از اغراق در مورد نوع مسئولیت خود در طرحها یا مشاغل قبلی و پیچیدگی فنی و تخصصی آنها و اظهار مطالب نادرست در مورد استخدامکنندگان یا مستندات، همکاران، شرکا یا کارهای قبلی خود هنگام درخواست استخدام یا پذیرش تعهد حرفهای.
۱۵-۱-۲ اعمال دقت و بهکارگیری بیشترین دانش و تلاش خود و رعایت بیطرفی و اجتناب از اعمال تبعیض در صدور درست و واقعی تأییدیهها و گواهیها و نپذیرفتن مال یا امتیاز خارج از ضوابط قانونی و عدم تبانی یا توسل به وسایل متقلبانه در انجام وظایف حرفهای یا در ارائه تأییدیه یا ردیه و مانند آنها در امور فنی و مهندسی.
۱۶-۱-۲ خودداری از استفاده غیرقانونی یا تبعیضآمیز از موقعیتهای شغلی و مناصب اداری و سازمانی در امور حرفهای یا فنی یا غیر آن به نفع خود یا شخص دیگر یا علیه دیگری.
۱۷-۱-۲ اعلام وابستگی به یکی از طرفهای اختلاف یا داشتن جهات رد در سمت عضویت در شورای انتظامی نظام مهندسی ساختمان استان یا شورای انتظامی نظام مهندسی ساختمان کشور یا کارشناسی، در صورت وجود، به طرفهای اختلاف، قبل از ورود به رسیدگی یا پذیرش کارشناسی.
نظامنامه رفتار حرفهای اخلاقی – فصل دوم
۲-۲-۲ پایبندی به انجام وظایف و تعهدات قانونی، قراردادی و عرفی خود در قبال کارفرما یا استخدامکننده خویش.
۳-۲-۲ احراز صلاحیت فنی، حرفهای و انضباطی قانونی لازم در اشخاص به هنگام واگذاری کار حرفهای به آنان.
۴-۲-۲ رعایت انصاف در توافق با کارفرما در مورد حقالزحمه و بهای خدمات حرفهای.
۵-۲-۲ خودداری از سوءاستفاده از اضطرار یا کماطلاعی کارفرما و گرفتن حقالزحمه بیش از عرف رایج.
۶-۲-۲ اجتناب از تحمیل هزینههای غیرضروری به کارفرما اعم از آنکه خود در آن ذینفع باشد یا نباشد.
۷-۲-۲ اجتناب از مطالبه وجه یا امتیاز مازاد بر قرارداد.
۸-۲-۲ خودداری از قبول سمت یا خدمتی که با کارفرمای فعلی دارای تعارض منافع است (مگر با موافقت کتبی).
۹-۲-۲ اطلاع دادن موارد بالقوه تعارض منافع قبل از شروع همکاری.
۱۰-۲-۲ عدم مشارکت در طراحی یا اجرا در پروژهای که خود مسئول کنترل یا تأیید آن است.
۱۱-۲-۲ دادن آگاهی واضح به کارفرما در مورد شرایطی که میتواند بر قضاوت مهندسی وی اثر منفی بگذارد.
۱۲-۲-۲ عدم افشای اطلاعات محرمانه کارفرما بدون موافقت، مگر به حکم قانون.
۱۳-۲-۲ اعلام موارد ناقض مقررات به کارفرما و کنارهگیری در صورت اصرار وی بر ادامه تخلف.
۱۴-۲-۲ عدم دریافت وجه از اشخاص ثالث طرف قرارداد با کارفرما جز در موارد تصریح شده در قرارداد اصلی.
۱۵-۲-۲ اعلام ورشکستگی شرکت تحت مدیریت به کارفرمایان و ذینفعان ظرف ۱۰ روز.
۱-۳-۲ اجتناب از رقابت ناسالم و غیرمنصفانه شامل:
- الف ـ تبانی در مزایده یا مناقصه برای اثرگذاری بر قیمت.
- ب ـ انتشار اطلاعات نادرست یا تهدید برای حذف رقیب.
۲-۳-۲ اجتناب از ایجاد شرایط رقابت ناسالم در مقام کارفرما:
- الف ـ برگزاری مناقصه یا مزایده صوری.
- ب ـ پنهان داشتن اطلاعات از برخی شرکتکنندگان یا دادن رانت اطلاعاتی به گروهی خاص.
- پ ـ نقض مقررات قانونی در تعیین برنده رقابت.
۳-۳-۲ مراعات کامل حقوق مالکیت معنوی همکاران و پرهیز از معرفی کار دیگران به نام خود.
۴-۳-۲ خودداری از قضاوت غیرمنصفانه در مورد خدمات همکاران یا طرح شکایات واهی و افشای آرای قطعی نشده.
۵-۳-۲ پرهیز از پرداخت وجه یا واسطهگری غیرقانونی برای بهدست آوردن کار مهندسی.
۶-۳-۲ پرهیز از دادن هرگونه امتیاز یا وعده به عوامل کارفرما برای حفظ یا کسب موقعیتهای شغلی.
فصل سوم: شیوه احراز نقض نظامنامه
رعایت رفتار حرفهای اخلاقی موضوع این نظامنامه بهوسیله تمامی اشخاص مشمول آن احراز شده تلقی میشود، مگر آنکه شورای انتظامی نظام مهندسی ساختمان استان یا شورای انتظامی نظام مهندسی ساختمان (کشور)، حسب مورد، متعاقب دریافت شکایت، پس از سیر تشریفات قانونی نقض ادعایی آن را احراز و به آن حکم نموده و رأی صادره قطعی شده باشد.
این نظامنامه در سه فصل در تاریخ بیستم و پنجم خردادماه سال یکهزار و سیصد و نود و پنج خورشیدی به تصویب رسید و پانزده روز پس از انتشار در روزنامه رسمی کشور لازمالاجراست.
نظامنامه رفتار حرفهای اخلاقی – فصل دوم